istiklal marşı’nın ilk bestecisi. ama nedense ismi, bugün kullandığımız marşın bestecisi kadar bilinmez. halbuki bu marşın ilk resmî müziği yıllarca onun bestesiyle okunmuştur.1867 doğumlu. ud çalan, beste yapan, öğreten, yazan; yani tam anlamıyla eski tabirle “musiki adamı”. osmanlı’nın son döneminde yetişip cumhuriyet’in ilk yıllarına kadar aktif kalan, geçiş döneminin en önemli isimlerinden biri.
istiklal marşı’nın sözleri 1921’de kabul ediliyor ama ortada tek bir resmî beste yok. herkes kendi bildiği makamda, kendi yöresel ezgisiyle marşı okuyor. bunun üzerine bir beste yarışması açılıyor. 1924’te yapılan yarışmada ali rıfat çağatay’ın bestesi kazanıyor ve tam 6 yıl boyunca (1924–1930) istiklal marşı bu müzikle okunuyor.
yani bu adam, resmî kayıtlara göre istiklal marşı’nın ilk kabul edilen bestecisi.
bugün bildiğimiz marşın müziği ise 1930’dan sonra osman zeki üngör’ün bestesiyle değiştiriliyor. ama o tarihe kadar okullarda, törenlerde, devlet merasimlerinde duyulan marş, çağatay’ın bestesiydi.
bestesi klasik türk musikisi karakteri taşıyor. makam yapısı var, ağırbaşlı, daha “osmanlı kokan” bir marş. bugünkü marşa göre daha yumuşak, daha makamlı bir yapı.
sadece marş meselesiyle de sınırlı değil. ali rıfat çağatay; ud virtüözü, bestekâr ve müzik eğitimcisi olarak dönemin en saygın isimlerinden. türk müziğini batı tekniğiyle birleştirmeye çalışan ilk kuşaklardan.
kısaca:
meclis marşı kabul etti, çağatay ona ilk resmî müziği yazdı. bugün başka bir beste kullanılıyor ama istiklal marşı, yıllarca bu adamın müziğiyle ayakta durdu.
ve çoğu kişi bunun farkında bile değil.